Tradita e dasmës në Kosovë: zakonet me radhën që i jeton familja

Përgjigjja e shkurtër: dasma në Kosovë zakonisht përbëhet nga disa festa. Fillon me fejesën, pak para dasmës vjen kanagjegji i nuses, dhe në ditët e dasmës familja e dhëndrit vjen ta marrë nusen nga shtëpia e prindërve. Shumë nuse kanë dy ose tri pamje në ditë të ndryshme, shpesh dimijën dhe fustanin e bardhë. Si bëhet çdo hap ndryshon nga krahina në krahinë dhe nga familja në familje.

Ne jemi sallon nënë e bijë në Prishtinë dhe i përgatisim nuset pikërisht për këto ditë. Këtu i përshkruajmë zakonet ashtu siç i mbajnë shumë familje sot. Nuk janë rregulla. Nëse nuk jeni e sigurt si bëhet te ju, pyesni nënën ose vjehrrën. Ato zakonisht i dinë të gjitha hollësitë.

Fejesa kosovare

Dikur fejesa shpesh lidhej përmes një shkuesi që fliste për dy familjet. Sot shumica e çifteve njihen vetë, dhe familjet e bëjnë zyrtare më pas. Fejesa e zakonshme është një vizitë e familjes së dhëndrit te familja e nuses, me unaza, ar dhe dhurata për nusen. Pastaj bëhet festë me muzikë dhe mysafirë, ndonjëherë në shtëpi, shpesh në restorant.

Kur është koha e duhur për t'u fejuar

Nuk ka një kohë të caktuar, as për fejesën, as për sa zgjat deri te dasma. Këtë e vendosin çifti dhe dy familjet. Te familjet në diasporë, fejesa dhe dasma ndonjëherë kanë një vit në mes, ndonjëherë bëhen në të njëjtin udhëtim, sepse atëherë është gjithë familja në Kosovë. Për të fejuarën është mbrëmja e parë e madhe para dy familjeve, dhe fotot mbeten. Më shumë gjeni te faqja jonë për fejesën.

Kanagjegji i nuses

Kanagjegji është mbrëmja e nuses në shtëpinë e prindërve, zakonisht pak para ditës së dasmës. Është kryesisht festë e grave. Nënat, hallat, tezet, motrat, kushërirat dhe shoqet këndojnë këngët e vjetra, nuses i vihet këna në pëllëmbë, dhe vallja vazhdon deri vonë. Kush merr pjesë, dhe a vihet këna fare, ndryshon nga familja në familje.

Për shumë nuse kjo është nata e dimijës ose e një veshjeje tjetër tradicionale. Mbrëmja është e gjatë dhe kalon gati e tëra në valle, ndaj frizura duhet ta durojë.

Ditët e dasmës dhe marrja e nuses

Dikur dasma në Kosovë zgjaste disa ditë. Sot zakonisht janë dy ose tri: një festë te familja e nuses dhe një te familja e dhëndrit, që shpesh është më e madhja. Momenti më i njohur është marrja e nuses. Krushqit, pra farefisi dhe shokët e dhëndrit, vijnë me kolonë veturash dhe me muzikë te shtëpia e nuses. Aty ajo përshëndetet me prindërit. Për shumë familje kjo ndarje është momenti më i ndjeshëm i gjithë dasmës, dhe derdhen lot.

Kur nusja arrin në shtëpinë e re, disa familje mbajnë zakone të vogla te pragu, si mjaltë ose diçka të ëmbël, që jeta e përbashkët të jetë e ëmbël. Cilat janë këto zakone varet shumë nga krahina.

Dimija dhe fustani i bardhë

Dimija është një lloj pantallonash të gjera tradicionale prej pëlhure të hollë, që vishet me këmishë, jelek dhe stoli, shpesh edhe me kapelë ose zbukurim në kokë. Shumë nuse në Kosovë e veshin për kanagjegj ose për një pjesë të dasmës, dhe më vonë kalojnë te fustani i bardhë. Të tjera veshin veshjen e krahinës së tyre, ose edhe një fustan mbrëmjeje. Cila veshje vjen kur, e vendos familja. Ne e ndërtojmë frizurën sipas kësaj.

Vallet

Në secilën nga këto festa vallëzohet me orë të tëra. Mysafirët hedhin valle në rreshta të gjatë dhe në rreth, me muzikë popullore, shpesh me lodra e surla ose me orkestër. Nusja vallëzon me familjen e vet, me familjen e re dhe me shoqet. Për flokët dhe grimin kjo do të thotë nxehtësi, lëvizje dhe shumë përqafime.

Frizura për kanagjegj, për dimija dhe për fustanin e bardhë

Kjo është pjesa që ju duhet për planifikim. Shpesh ju duhet më shumë se një pamje, dhe secila mbrëmje kërkon diçka tjetër.

Me dimija, floku duhet ta mbajë kapelën, shaminë ose stolitë për orë të tëra. Besirja, që punon me flokë mbi 20 vjet, këtë frizurë e ndërton më të fortë se atë për fustanin e bardhë dhe ju pyet që më parë çfarë stolie do të vini në kokë. Shembuj gjeni te frizurat për dimija. Për grim në disa mbrëmje radhazi ndihmon lëkura e përgatitur. Biondina bën një trajtim fytyre disa ditë para festës së parë, që grimi të qëndrojë njësoj çdo mbrëmje.

Çmimet e nuses i mbajmë të hapura: frizura e nuses 100 € me provë, grimi i nuses 100 €. Nëse doni pamje të veçantë edhe për fejesën ose kanagjegjin, na dërgoni listën e festave dhe jua themi çmimin e çdo termini para se të rezervoni.

Edhe nënat dhe motrat përgatiten

Në secilën nga këto ditë, e gjithë familja del në foto. Nëna, vjehrra dhe motrat zakonisht duan të jenë gati në të njëjtën orë me nusen. Për mysafiret frizura kushton 25 € dhe grimi 25 €. Çfarë qëndron mirë për nënat e gjeni te guida për frizurat e vjehrrës dhe familjes. Për provën dhe kalendarin kur jetoni jashtë, lexoni shkrimin tonë për dasmën në Kosovë nga diaspora.

Çfarë të na dërgoni në WhatsApp

Na shkruani në WhatsApp ose Viber, shqip, anglisht ose gjermanisht. Na dërgoni datën e secilës festë, pra fejesën, kanagjegjin dhe ditën e dasmës, një foto të flokut tuaj në dritë natyrale dhe foto të fustanit të bardhë, të dimijës dhe të stolive të kokës. Na tregoni edhe sa gra nga familja përgatiten te ne. Dërgoni kërkesën për termin këtu. Na gjeni në Rr. Jakov Xoxa në Prishtinë, nga e hëna deri të shtunën, nga ora 9:00 deri në 18:00.